You are here

Σταυράκης: Θα έφευγα αν επιβεβαιώνονταν οι Κασσάνδρες

04/01/2011 07:01
Έτοιμος να δώσει την παραίτηση του στον πρόεδρο της Δημοκρατίας δηλώνει ο υπουργός Οικονομικών, Χαρίλαος Σταυράκης, σε περίπτωση που επιβεβαιώνονταν οι εκτιμήσεις των επικριτών του για δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Σε συνέντευξη του στη StockWatch, που κατά «παράδοση» πλέον γίνεται στο τέλος του χρόνου, ο υπουργός παρουσιάζεται πολύ πιο ήρεμος από ότι πέρσι. Δηλώνει ότι «αντέχει τις πιέσεις» των επικριτών του, στους οποίους περιλαμβάνει και τα πλείστα ΜΜΕ. Νιώθει ότι έκανε το καλύτερο δυνατό υπό τις περιστάσεις, παρά τα λάθη επικοινωνίας και τακτικής. Στη συνέντευξη σταχυολογεί τους μεγαλύτερους του φόβους για το 2011, στους οποίους περιλαμβάνει και την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης «κρατικών οργανισμών». Σχολιάζει την κατάσταση στον τραπεζικό κλάδο και υποστηρίζει πως το πιο ισχυρό μαξιλάρι για το πρόβλημα των μεγάλων τραπεζών είναι η νοικοκυρεμένη δημοσιονομική πολιτική. Μιλά επίσης για την πιο δύσκολη στιγμή που είχε στο υπουργείο τα τελευταία τρία χρόνια, για τον άχαρο ρόλο του υπουργού, για τα αντιπολιτευτικά ΜΜΕ και για την αναδιάρθρωση των κρατικών συντάξεων. Αποφεύγει ωστόσο να αποκαλύψει που βλέπει τον εαυτό του σε μια διετία.

Της Ηρώς Ευθυμίου

Ερ:Κύριε υπουργέ, συμπληρώνετε σε λίγο καιρό τρία χρόνια στο υπουργείο. Ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή που αντιμετωπίσατε;

Απ.:
Ο προπηλακισμός μου από το προσωπικό της Eurocypria κατά την είσοδο μας στη βουλή, όταν θα συζητείτο στην Επιτροπή Οικονομικών το θέμα του κλεισίματος της εταιρείας. Ήταν μια σκηνή η οποία δεν είναι εύκολο να ξεχάσει κάποιος.

Αν και προηγουμένως μας είχε προειδοποιήσει η ΚΥΠ ότι κινδύνευε η ζωή μας αν εισερχόμασταν στο κτίριο από την κανονική είσοδο, εντούτοις θεωρήσαμε με το γενικό διευθυντή Χρήστο Πατσαλίδη, ότι δεν τιμά ένα υπουργό να αποφύγει να περάσει μέσα από το εξαγριωμένο πλήθος.

Ήταν δύσκολες στιγμές οι οποίες βέβαια δεν τιμούν γενικά την κοινωνία, ωστόσο δεν αδικώ το προσωπικό γιατί λειτουργούσε υπό συναισθηματική φόρτιση.

Για να είμαστε όμως δίκαιοι, για το μόνο που θα μπορούσε να μας κατηγορήσει κάποιος είναι ότι προσπαθήσαμε να δώσουμε στην εταιρεία έξι μήνες επιπρόσθετης ζωής με τη βοήθεια των €7 εκ. από τα €35 εκ., αφού το υπόλοιπο ποσό πήγε στην αποπληρωμή των τραπεζών.

Αυτός είναι και ο λόγος που νιώθω προσωπική πικρία για τη συμπεριφορά του προσωπικού, αλλά αντιλαμβανόμενος πλήρως τη φόρτιση των ανθρώπων και των οικογενειών που χάνουν τη δουλειά τους, θεωρώ πλήρως κατανοητή τη συμπεριφορά τους.

Ερ:Μας δίνετε την ευκαιρία να ρωτήσουμε: Γιατί το κράτος σήκωσε τα χέρια και έβαλε λουκέτο στην εταιρεία, ενώ ο εκκαθαριστής θεωρεί πιθανό να εξαγοραστεί η εταιρεία. Γιατί δεν έκανε το κράτος αυτό που κάνει ο εκκαθαριστής;

Απ.:
Δεν θα ήθελα να σχολιάσω τις ενέργειες και την αισιοδοξία του εκκαθαριστή διότι αυτός κινείται σε ένα άλλο καθεστώς στη βάση του οποίου έχει διοριστεί.

Εν πάση περιπτώσει όμως, από ότι αντιλαμβάνομαι μέσα από τα δημοσιεύματα που διαβάζω και εγώ, θα δημιουργηθεί ένα νέο πολύ μικρότερο και φθηνότερο σχήμα. Είναι λάθος η εντύπωση που δημιουργείται ότι θα εξαγοραστεί η Eurocypria.

Της Eurocypria έχουν επιστραφεί τα αεροπλάνα, το προσωπικό έχει απολυθεί και τα συμβόλαια πιθανώς να έχουν αναπληρωθεί από άλλους. Αυτό που ίσως μπορεί να γίνει, είναι να ενοικιαστούν 1-2 αεροπλάνα για μια συγκεκριμένη διαδρομή, πιθανώς τη Ρωσία.

Μακάρι να γίνει αυτό γιατί θα απασχοληθεί κόσμος. Δεν θα πρέπει όμως να δίνονται λανθασμένες ελπίδες στον κόσμο, διότι επί της ουσίας δεν είναι εξαγορά της εταιρείας, είναι δημιουργία ενός διαφορετικού σχήματος.

Ερ:Τι θεωρείτε το μεγαλύτερο επίτευγμα του υπουργείου την τελευταία τριετία;

Απ.:
Είμαι τρία χρόνια υπουργός Οικονομικών σε μια περίοδο η οποία ταυτίστηκε με τη μεγαλύτερη κρίση που πέρασε η ανθρωπότητα από το 1930.

Και μπορώ να πω, χωρίς να υποτιμώ την ανεργία και τα κοινωνικά προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί, ότι η κυπριακή οικονομία αντεπεξήλθε και ανταπεξέρχεται της κρίσης με ένα πολύ καλό τρόπο, ενώ δέχθηκε και τις λιγότερες πιθανές επιπτώσεις έναντι άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Σε τελική ανάλυση αυτό είναι και το ζητούμενο. Μέσα από τη σωστή διαχείριση να περάσουμε την κρίση με τις λιγότερες οικονομικές επιπτώσεις.

Ερ:Επί της ουσίας, δηλαδή της οικονομικής πολιτικής, υπάρχει κάτι που θα κάνατε διαφορετικά;

Απ.:
Σίγουρα σε τρία χρόνια ο οποιοσδήποτε υπουργός που θέλει να παράγει έργο, να κάνει αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, κάνει και λάθη και σε επίπεδο επικοινωνιακό αλλά και σε θέματα τακτικής. Εξακολουθώ όμως να νιώθω άνετος με τον εαυτό μου ότι ακολουθήσαμε μια σωστή οικονομική πολιτική.

Οι ξένοι πιστωτές και αξιολογητές

Ερ:Λέτε ότι θα μειωθεί το έλλειμμα στο 5,5% το 2010 και στο 3,8% το 2011. Οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων δείχνουν ότι οι ξένοι πιστωτές της Κύπρου δεν πείστηκαν…

Απ.:
Σήμερα που δίνουμε αυτή τη συνέντευξη είναι η τελευταία ημέρα του χρόνου και φαίνεται ότι όντως το έλλειμμα κλείνει κοντά στο 5,5%.

Οι εισπράξεις το Δεκέμβριο από έμμεσους και άμεσους φόρους είναι αυξημένες κατά €20 εκ. σε σχέση με πέρσι ενώ οι δαπάνες είναι συγκρατημένες, άρα επιβεβαιώνεται η εκτίμηση για το 5,5%.

Για το 2011 η εκτίμηση είναι ότι θα κυμανθεί στο 3,8%, βασιζόμενοι σε τρεις λόγους. Στο σφικτό προϋπολογισμό όπου οι δαπάνες αυξάνονται μόνο κατά 0,7%. Δεύτερο είναι η ανάκαμψη η οποία αναμένεται να δημιουργήσει αυξημένα έσοδα της τάξης του 2-4% συγκριτικά με πέρσι, άρα αν τα έσοδα αυξάνονται με πιο γρήγορους ρυθμούς από τα έξοδα βελτιώνεται επιπρόσθετα το έλλειμμα και τρίτο στοιχείο είναι η δυναμική που δίνει η καλύτερη βάση του 2010 με την οποία ξεκινάμε.

Εξίσου σημαντικό βέβαια είναι και το πακέτο μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης των €250 εκ. το οποίο είναι 1,5 περίπου μονάδα στο ΑΕΠ.

Ερ:Ούτε οι αξιολογητές δεν έχουν πειστεί, πάντως. Ενώ λέτε ότι η οικονομία ανακάμπτει, η Κύπρος και οι τράπεζες της υποβαθμίζονται…

Απ.:
Αυτό συμβαίνει στις πλείστες τόσες χώρες, δηλαδή παρατηρείται ένα κύμα υποβαθμίσεων τους τελευταίους τρεις μήνες παρά το ότι επισημαίνεται ότι υπάρχει ανάκαμψη της οικονομίας των χωρών της ευρωζώνης.

Οι οίκοι αξιολόγησης φαίνεται είναι συντηρητικοί για να αποφύγουν λάθη και παραλήψεις του πρόσφατου παρελθόντος.

Στο πλαίσιο αυτό έχει επηρεαστεί και η Κύπρος.

Φυσικά αυτό επηρεάζεται και από την επιδείνωση των στοιχείων διότι μπορεί να υπάρχει μια σημαντική βελτίωση το 2010, αλλά σε σχέση με το τι ήμασταν πριν 3-4 χρόνια όταν είχαμε πλεονάσματα υπάρχει μια σαφής επιδείνωση των οικονομικών δεικτών.

Ερ:Θα εξηγήσουμε στους πιστωτές…

Απ.:
Τώρα, για τις αποδόσεις να πούμε ότι η αγορά των κυπριακών ομολόγων είναι πολύ ρηχή. Η έκδοση €1 δισ. είναι πάρα πολύ μικρή σε σχέση με άλλες εκδόσεις, οπότε μπορεί κάποιες βραχυπρόθεσμες πράξεις να διαφοροποιήσουν σε μεγάλο βαθμό το επιτόκιο σε μια δεδομένη στιγμή.

Επίσης λόγω του μικρού μεγέθους της Κύπρου ανάμεσα στις χώρες της ευρωζώνης υπάρχει η πιθανότητα οι ξένοι αναλυτές και επενδυτές να μην έχουν συνειδητοποιήσει την πολύ μεγάλη βελτίωση των οικονομικών δεδομένων το 2010 και κυρίως το 2011.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι είναι υποχρέωση μας να περάσουμε αυτό το μήνυμα στις ξένες αγορές.

Έχω γράψει επιστολές στους οίκους αξιολόγησης όπου τους ενημερώνω αναφορικά με τη βελτιωμένη κατάσταση των δημοσιονομικών.

Πρόθεση μου είναι επίσης, με την πρώτη ευκαιρία να τους συναντήσω στην παρουσία και άλλων ξένων επενδυτών.

Ερ:Νιώθετε πίεση από τις διακυμάνσεις των ξένων αγορών;

Απ.:
Όχι καθόλου. Η κυβέρνηση ενεργώντας προληπτικά έχει επιμηκύνει τη ζωή του δημόσιου χρέους. Τα ποσά τα οποία χρειάζονται το 2011 δεν είναι πάρα πολύ μεγάλα σε σχέση με το ΑΕΠ.

Βρισκόμαστε σε πολύ καλύτερη θέση σε σχέση με άλλες χώρες. Η στρατηγική μας είναι να καλύψουμε τις ανάγκες του χρέους που λήγει με βραχυπρόθεσμο νέο εξωτερικό δανεισμό ύψους €1 δισ., το δεύτερο εξάμηνο του 2011 όταν θα μας δοθεί η κατάλληλη στιγμή στην αγορά.

Έχουμε αρκετούς μήνες μπροστά ώστε να εμπεδώσουμε στους ξένους επενδυτές το μήνυμα ότι παρά τη νευρικότητα των αγορών οι επιδόσεις της Κύπρου βελτιώνονται.

Ερ:Περιμένετε και άλλες υποβαθμίσεις;

Απ.:
Δεν είναι σωστό να σχολιάσω την πιθανή συμπεριφορά των ξένων οίκων. Σίγουρα όμως ο ένας οίκος ακολουθεί τον άλλο, το έχουμε δει και σε άλλες χώρες. Εντούτοις το σημαντικό είναι να μην υπερτιμούμε τους οίκους αξιολόγησης διότι στο τέλος της ημέρας το μόνο που μπορεί να επηρεάσουν είναι την ευκολία και τους όρους δανεισμού.

Εμείς παρά τη χαμηλή αξιολόγηση που είχαμε σε σχέση με την υπόλοιπη ευρωζώνη, καλύψαμε τις ανάγκες μας με ένα φθηνό τρόπο.

… και στο βάθος οι τράπεζες

Ερ:Υπάρχει η άποψη ότι για να έχουμε τόσο μεγάλες τράπεζες πρέπει να έχουμε πλεονάσματα, αντί ελλειμμάτων – για να μπορεί το κράτος να τις στηρίξει σε θεωρητική περίπτωση κρίσης. Η δική σας θέση;

Απ.:
Είναι γεγονός ότι έχουμε μεγάλο τραπεζικό σύστημα σε σχέση με το ΑΕΠ.

Είναι επίσης γεγονός ότι οι τράπεζες μας είναι εκτεθειμένες σε ελληνικά ομόλογα, στην ελληνική αγορά και οικονομία, άρα σχετίζονται με τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Εντούτοις παραμένω αισιόδοξος ότι έχουμε ένα εύρωστο τραπεζικό σύστημα και παρά τις υποβαθμίσεις οι ξένες καταθέσεις εξακολουθούν να εισρέουν στην Κύπρο. Το γεγονός αυτό αποτελεί πολύ θετικό στοιχείο.

Γι’ αυτό θεωρώ πολύ απομακρυσμένο οποιοδήποτε ενδεχόμενο να δημιουργηθεί πρόβλημα στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα.

Ερ:Αυτό που λένε οι διάφοροι ότι αν θέλουμε πράγματι να έχουμε τόσο μεγάλες τράπεζες πρέπει η δημοσιονομική πολιτική να είναι συμβατή με αυτό και να έχουμε πλεονάσματα πως το βλέπετε;

Απ.:
Όταν έχεις ένα τραπεζικό σύστημα του οποίου το μέγεθος είναι 7-8 φορές μεγαλύτερο του ΑΕΠ με καταθέσεις €60 δισ. αντιλαμβάνεστε ότι στη θεωρητική περίπτωση που υπάρξει ανάγκη στήριξης του θα χρειαστούν εκατοντάδες εκατομμύρια, αν όχι δισεκατομμύρια, όπως έγινε και στην Ιρλανδία.

Άρα η διαφορά του να έχεις έλλειμμα 4% ή 2 % είναι μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια και δεν κάνουν τη διαφορά. Αλλά σίγουρα ψυχολογικά εάν ω μη γένοιτο χρειαστεί στήριξη το τραπεζικό σύστημα πιο εύκολα θα δανείσουν οι ξένες αγορές μια χώρα την οποία θεωρούν ότι έχει μεσοπρόθεσμα πειθαρχημένα δημοσιονομικά και χαμηλό δημόσιο χρέος για να αντιμετωπίσει μια μη επαναλαμβανόμενη κατάσταση.

Ερ:Επομένως ποια είναι η λύση;

Απ.:
Η λύση όντως είναι να έχουμε τα καλύτερα δημόσια οικονομικά και το δημόσιο χρέος όχι για να καλύψουμε με μετρητά τη θεωρητική ανάγκη στήριξης τραπεζών αλλά για να μπορούμε να δανειστούμε μεγάλα ποσά από τις αγορές στη θεωρητική περίπτωση που το τραπεζικό σύστημα χρειαστεί στήριξη.

Ερ:Από πλευράς τραπεζών ποια είναι η λύση;

Απ.:
Ο τραπεζικός τομέας πρόσφερε πολλά στον τόπο για αυτό θέλουμε να διατηρήσουμε ένα μεγάλο ανταγωνιστικό τραπεζικό τομέα.

Πρέπει όμως και οι ίδιες οι τράπεζες να αξιολογούν τους διάφορους κινδύνους που έχουν μπροστά τους. Και πολύ σωστά έκαναν οι μεγάλες τράπεζες και αύξησαν τα κεφάλαια τους ώστε να είναι πιο δυνατές για να αντιμετωπίσουν σε ένα βαθμό από μόνες τους ενδεχόμενους κινδύνους.

Δεν σημαίνει ότι πάντα θα πρέπει να στηρίζονται στο κράτος.

Μέτρα εξυγίανσης

Ερ:Τελικά ο διάλογος με την ΠΑΣΥΔΥ για το μισθολογικό πάει στις ελληνικές καλένδες;

Απ.:
Νομίζω ότι εξακολουθεί η δέσμευση του Προέδρου Χριστόφια ότι θα κάνει το διάλογο με την ΠΑΣΥΔΥ με στόχο να συγκρατηθεί το κρατικό μισθολόγιο κατά €35 εκ. ετησίως είτε με περικοπή προσαυξήσεων είτε με άλλο τρόπο.

Ερ:Πότε θα γίνει αυτό;

Απ.:
Είναι καθαρά θέμα του Προέδρου και πιθανόν να γίνει σε ανύποπτο χρόνο μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ανά πάσα στιγμή.

Ερ:Στο θέμα των κρατικών συντάξεων, υπάρχει η εντύπωση ροκανίσματος χρόνου…

Απ.:
Κατ’ αρχή να πω ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα το οποίο υπάρχει εδώ και 40 χρόνια, ως εκ τούτου θα πρέπει να πιστωθεί αυτή η κυβέρνηση διότι παρά το πιθανό πολιτικό κόστος ξεκινά ένα διάλογο.

Τα χρονοδιαγράμματα που έχουμε βάλει είναι σε ένα μήνα να διοριστεί αναλογιστής ο οποίος ήδη έχει διοριστεί πριν ακόμη τελειώσει ο μήνας, ενώ οι διάφορες μελέτες αναμένονται μέχρι τέλος Οκτωβρίου.

Το όλο θέμα όμως κινείται πολύ γρήγορα διότι οι ενδείξεις που έχουμε από τον αναλογιστή είναι ότι και οι μελέτες θα ολοκληρωθούν νωρίτερα.

Η έκβαση βέβαια του ζητήματος στο τέλος της ημέρας βρίσκεται στα χέρια των κοινωνικών εταίρων και των πολιτικών κομμάτων.

Επαναλαμβάνω όμως ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση ο διορισμός του αναλογιστή ο οποίος για πρώτη φορά θα αποτυπώσει με καθαρότητα τα νούμερα στη βάση των οποίων θα διεξαχθεί μια σοβαρή συζήτηση.

Ερ:Ο κ. Χατζηπέτρου σημειώνει πάντως ότι ανεξαρτήτως των ευρημάτων του αναλογιστή, το θέμα είναι νομικό: Απαγορεύεται να διαφοροποιήσετε τις συντάξεις όσων βρίσκονται ήδη στη δημόσια υπηρεσία.

Απ.:
Δεν θα ήθελα να προκαταλάβω το διάλογο και αν οι αλλαγές θα αφορούν υφιστάμενους υπαλλήλους ή νέους ή θα είναι ένας συνδυασμός των δύο. Αυτό είναι καθαρά θέμα της μελέτης και του διαλόγου που θα διεξαχθεί.

Και σε άλλες χώρες που έγιναν παρόμοιες διαφοροποιήσεις είτε στο μισθολογικό είτε στο συνταξιοδοτικό έγιναν ανεξαρτήτως των άλλων παραμέτρων, γιατί χρειάζονταν να γίνουν.
2011

Ερ:Τι σας φοβίζει για το 2011;

Απ.:
Ο μεγαλύτερος φόβος σε μακροοικονομικό επίπεδο είναι εάν ξεκινήσουν προβλήματα σε κάποια χώρα της ευρωζώνης να γενικευθούν και να προκαλέσουν αρνητική ψυχολογία στις αγορές με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η πραγματική οικονομία και η άντληση πόρων από το εξωτερικό.

Το ενδεχόμενο αυτό αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα κινδύνου.

Επίσης με φοβίζουν και οι δημόσιοι οργανισμοί οι οποίοι αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Επειγόντως θα πρέπει μέσω διαλόγου να δούμε πως διασφαλίζουμε τη βιωσιμότητα αυτών των οργανισμών οι οποίοι δημιουργούν οικονομικές πιέσεις.
Άχαρη η θέση Υπουργού

Ερ:Tα τελευταία χρόνια ήταν δύσκολα για την οικονομία και για τις τράπεζες. Θα προτιμούσατε να παρακολουθούσατε τις εξελίξεις των τελευταίων χρόνων από μια άλλη θέση από αυτή του Υπουργού Οικονομικών;

Απ.:
Νομίζω ότι μετά τη θέση του Προέδρου η πιο άχαρη θέση με διαφορά είναι του Υπουργού Οικονομικών λόγω της φύσης των καθηκόντων του αλλά και λόγω της οικονομικής κρίσης.

Ως Κύπριοι είμαστε καλομαθημένοι διότι εδώ και 40 χρόνια ζούσαμε μέσα στην ευμάρεια η οποία δημιούργησε κάποιες προσδοκίες ότι δικαιούμαστε αυξήσεις και παροχές σε συνεχιζόμενη βάση.

Η κυβέρνηση Χριστόφια βρίσκεται όμως και στο επίκεντρο μιας σκληρής και άδικης αντιπολίτευσης λόγω του ότι τα περισσότερα ΜΜΕ είναι αντιπολιτευτικά.

Όλα αυτά μαζί κάνουν τη ζωή της κυβέρνησης και του υπουργού Οικονομικών ιδιαίτερα δύσκολη.

Παρόλα αυτά όμως επειδή νιώθω ότι έκανα το καλύτερο και οποιοσδήποτε άλλος και να ήταν στη θέση μου δεν πιστεύω ότι θα έκανε κάτι περισσότερο ή καλύτερο. Είμαι ήρεμος και αντέχω τις πιέσεις.

Ερ:Που φαντάζεστε το Χαρίλαο Σταυράκη σε δύο χρόνια;

Απ.:
Άγνωστο.

Ερ:Κατά καιρούς, πάντως, βλέπουν το φως της δημοσιότητας εκτιμήσεις για ανασχηματισμό που φθάνουν μέχρι το Υπουργείο Οικονομικών…

Απ.:
Σας δίνω το λόγο μου ότι εάν επαληθεύονταν οι προβλέψεις και εκτιμήσεις των πλείστων που μιλούσαν για έλλειμμα 7-8% για το 2010 πραγματικά θα υπέβαλλα παραίτηση για λόγους ευθιξίας.

Και το λέω αυτό με κάθε ειλικρίνεια.

Πετύχαμε τους δύο ουσιαστικούς στόχους για θετικό ρυθμό ανάπτυξης και έλλειμμα κάτω του 6% και βλέπω μια ασυμμετρία σε όλους αυτούς που επέμεναν μέχρι πρόσφατα για αυτές τις πολύ αρνητικές εκτιμήσεις.